در پرسيدن ننگ نيست
سى دوم - از پرسش موضوعاتى كه بر او دشوار شده شرمنده نباشد ، بلكه پيوسته در استيضاح او بكوشد .
در نتيجه كسى كه در باب دانش شرمنده گردد علم او شرمسار خواهد بود ، و كسى كه زمان پرسش آزرم نمايد نقصان او در مجمع مردان هويدا گردد .
حضرت صادق عليه السّلام فرموده : همانا دانش دين ، درى است كه بر او قفلى زده باشند كليد او پرسش است .
محصل و سؤال معلم
سى و سوم - هرگاه استاد از او بپرسد كه فهميدى ؟ تا مطلب را به خوبى درك نكرده و در نظرش روشن نگرديده جواب مثبت ندهد زيرا دروغ گفته : و فهم مطلب از او فوت خواهد شد ، از آن طرف اگر گفت نفهميدم شرمسار نشود ، زيرا جاويدان ساختن دانش نتيجه دو سراى او را دربر دارد .
اما دنيا : در خاطر داشتن مسئله و سالم ماندن از دروغ و دوئيت بر اثر اظهار فهميدن مطلبى كه نفهميده ، و از آن طرف استاد را عقيده مند ميسازد كه : شاگرد به سخن او رغبت و اعتنا مىكند ، و خرد و پرهيزكارى و ملكهء نفسانى او كامل است .
اما عقبى : پابرجا بودن سزاى عملش در دل او ، گذشته از اين راهى كه موجب خوشنودى و خوى او در نظر گرفته .
خليل بن احمد « 1 » عروضى گفته : قرارگاه نادانى ميان شرمندگى و خواريست .
هامش
( 1 ) ابو عبد الرحمن خليل بن احمد يكى از بزرگان و نوابغ ادبا بشمار ميرود بقيه پاورقى صفحه بعد