دانشمندان بميان آيد همه بالاتفاق بعظمت و كمال تو اشاره ميكنند و همه انگشتها بجانب تو متوجه ميشوند اينك اى درياى پهناور و مالامال از علم و دانش بفرما دليل بر حدوث عالم چيست ؟ و از كجا بدانيم عالم قديم نيست .
حضرت صادق ع فرمود نزديكترين دليلى كه ميتوانم بوسيلهء آن حدوث عالم را براى تو اثبات كنم همانست كه عملا به تو نشان مىدهم .
آنگاه فرمود تخم مرغى حاضر كرده و آن را در ميان كف دست خود گذارده فرمود اين قلعه و دژيست كه اطراف آن از همه جهت مسدود است و در ميان آن پيوست نازكى تعبيه شده كه حائل نقره روان و طلاى آب شده است يعنى نميگذارد سفيده و زرده با يك ديگر مخلوط شوند آيا در اين دژ و آنچه در آن تعبيه شده شك و شبههء دارى ؟ ابو شاكر عرضكرد در آنچه فرموديد شك و شبههء نيست .
حضرت فرمود پس از اندك زمانى همان مايع داخل دژ به صورت طاوس زيبائى درمىآيد ، آيا كسى از بيرون دژ به اندرون آن علاوه بر آنچه گفتم چيزى وارد كرده كه به اين صورت درآمده ؟ ! گفت نه حضرت فرمود همين تخم مرغ و سرانجام آن ، دليل بر حدوث عالم است .
ابو شاكر تصديق كرده عرضكرد دليل آوردى و قلب تاريك مرا روشن ساختى و با گفتار مختصرى بزرگترين مطالب را بيان فرمودى زيرا شما سابقهء ما را داشته و ميدانستيد عادت ما بر آنست تا وقتى چيزى را بچشممان نبينيم و سخنى را بگوشمان نشنويم و چيزى را با دهانمان نچشيم و با دماغمان بو نكنيم و با دستمان لمس ننمائيم نمىپذيريم .
حضرت صادق ع فرمود در ضمن اينكه فرمودهء مرا تصديق كردى متذكر شدى عادت همواره بر اينست كه بايد امورى را بپذيريم كه بوسيله حواس پنجگانه ( چشم ، گوش ، بينى ، ذوق ، لمس ) درك شود با آنكه حواس مزبور در صورتى ممكن است براى استنباط نافع باشد كه دليلى هم پشتيبان آنها باشد .
چنانچه ممكن است آدمى در تاريكى شب براى انجام كارهاى خود عزيمت نمايد و از پا و ساير اعضاى ديگر
الإرشاد ( فارسي ) — صفحة 548
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٥٤٨