است . به خدا سوگند ! اگر فرمانمان دهي ، آنان را به قتل رسانيم ! » علي ( عليه السلام ) فرمود : « سبحان الله اى مالك ! از اندازه گذشتى و از حد عبور نمودى و زيادهروى كردي ! » مالك گفت : « اى اميرالمؤمنين ! مقدارى سختگيرى در مسائلى كه مايه آزار تو شده ، بهتر از سازش با دشمنان است . » علي ( عليه السلام ) فرمود : « اى مالك ! خدا چنين حكم نكرده است . نفس را در برابر نفس ميتوان كشت و سختگيرى در اين ميان راهى ندارد . خداوند فرموده است : وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيهِ سُلْطَانًا فَلا يسْرِفْ فِى الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا : و نفسى را كه خداوند حرام كرده است جز به حق مكشيد ؛ و هر كس مظلوم كشته شود ، به سرپرست وى قدرتى دادهايم ، پس [ او ] نبايد در قتل زيادهروى كند ؛ زيرا او [ از طرف شرع ] يارى شده است . ( اسراء : 33 ) زيادهروى در قتل آن است كه كسى جز قاتلت را بكشي . خداوند از اين كار نهى نموده و اين همان سختگيرى است . »
در اين حال ، ابوبردة بن عوف ازدى كه از جمله سرپيچندگان از وى بود ، برخاست و گفت : « اى اميرالمؤمنين ! به نظر تو ، كسانى كه پيرامون عايشه و زبير و طلحه كشته شدند ، چرا كشته گشتند ؟ » فرمود : « زيرا شيعيان و كارگزاران مرا كشتند . آنان [ حكيم بن جبله ] عبدى - خدايش رحمت كند - از برادران اهل ربيعه را با شمارى از مسلمانان كشتند كه گفته بودند : “ ما همانند شما پيمان نميشكنيم و خيانت نميكنيم ، چنان كه شما خيانت كرديد . ” پس بر آنان شوريدند و به قتلشان رساندند . از آنان خواستم كه قاتلان برادرانم را به من بسپارند تا به قصاص آنان به قتلشان برسانم و سپس كتاب خدا داور ميان من و آنان باشد . اما سخنم را نپذيرفتند . آنگاه ، در حالى كه بيعت من و خون نزديك به هزار مرد از شيعيانم بر گردنشان بود ، با من به نبرد برخاستند . من هم به سبب كشتن آن شيعيانم ، اينان را كشتم . آيا در اين شك داري ؟ » ابوبرده گفت : « تا اين لحظه شك داشتم ؛ اما اكنون دريافتم و خطاى اينان بر من روشن شد و دانستم كه تو هدايتيافته و بر راه راست هستي . » بزرگان قبيله ياد ميكردند كه او گرايش عثمانى داشت و با اين حال ، در صفين با على همراه گشت . اما از اين همراهى بازگشت و با معاويه مكاتبه نمود و هنگامى كه معاويه سلطه يافت ، در فلوجه به او زمينى بخشيد و گرامياش داشت .
نبرد جمل ( فارسى ) — صفحة 674
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٦٧٤