همراهان و ياوران علي ( عليه السلام ) دلالت ميكند كه تا دم مرگ به او وفادار ماندند ، از جمله علباء بن هيثم سدوسي . شايد پرسيده شود : علباء در نبرد جمل كشته شد ، حال آن كه منافقان پس از جمل و صفين ، به معاويه پيوستند ! در پاسخ بايد گفت : برخى از منافقان از مدينه و كوفه و بصره و جاهاى ديگر ، پيش از جمل به معاويه پيوستند .
علباء دعوت خالد به نفاق و خيانت را رد كرد و توفيق شهادت يافت ، در حالى كه خالد بن معمر سدوسى به معاويه پيوست ! مآخذ تاريخي ، عاقبت نفاق وى و پاداش معاويه به او را گزارش كردهاند !
خالد سدوسى ندا برآورد : « چه كسى با من بر مرگ پيمان ميبندد ؟ » نههزار تن اجابتش كردند و به رزم پرداختند تا به خيمه معاويه رسيدند . معاويه گريخت و آنان خيمهاش را غارت كردند . معاويه به وى پيام فرستاد : « اى خالد ! هرگاه پيروز گردم ، تو را امير خراسان خواهم ساخت . واى بر تو ! از اين كار خود دست بردار ! » وى از نبرد دست كشيد و يارانش به روى او تف انداختند و به سياهى شب پيوستند . در اين مورد ، نجاشى گفته است :
ابنحرب - خدايش رسوا سازد ! - گريخت و اين اندكى از كيفر كسى است كه بتواند كارى بكند و نكند ! ( مناقب آل ابيطالب ، 2 / 357 )
عاقبت خالد ، مرگى پست بود . معاويه به وى مقام اميرى بخشيد ؛ اما پيش از آن كه امير شود ، او را كشت !
وى نزد معاويه رفت و معاويه امارت ارمنستان را به وى داد . او به نصبين رسيد و در آن جا به گفته برخي ، به حيله ، شربتى مسموم به وى دادند و بر اثر آن ، درگذشت . قبرش نيز در آن جاست . ( اكمال الكمال ، 7 / 270 )
يعقوبى گويد : زياد با حيله وى را مسموم نمود . پس درگذشت و به مقصد نرسيد . ( البلدان ، 46 )
نبرد جمل ( فارسى ) — صفحة 508
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٥٠٨