19 - محمد بن اسحق بن خزيمه گفته است : به ياد دارم كه بزرگان ما ميگفتند : « ما گواهى ميدهيم كه هر كس در خلافت اميرالمؤمنين على بن ابيطالب با وى درگير شد ، تجاوزپيشه ستمگر است . »
20 - ابومنصور عبدالقاهر بغدادى گويد : اهل حق اجماع دارند كه پس از قتل عثمان ، منصوب نمودن على به امامت صحيح بود و وى در حكم نمودن و نبرد با سپاه جمل و ياران معاويه در صفين ، برحق و صواب رفتار نمود .
21 - ابواسحق شيرازى شافعى گفته است : على با بصريان در روز جمل ، با معاويه در صفين ، و با خوارج در نهروان جنگيد ؛ و براى صحيح بودن نبرد با سرپيچندگان از اطاعت امام ، به همين سيره استناد ميشود .
22 - امامالحرمين گويد : على بن ابيطالب امام حق بود و نبرد كنندگان با وي ، تجاوزپيشه ستمگر بودند .
23 - كاشانى حنفى گفته است : سرورمان على در حضور صحابه پيامبر با اهل حروراء در نهروان جنگيد و آن صحابه تصديقگر گفتار پيامبر به سرورمان على گشتند : « تو همچنان كه من براى پاسداشت نزول قرآن ميجنگم ، براى پاسداشت تأويل آن خواهى جنگيد . » اين حديث بر امامت سرورمان على دلالت دارد ؛ زيرا پيامبر نبرد وى را به نبرد خودش براى پاسداشت نزول قرآن تشبيه نموده است . اين سخن مستلزم آن است كه سرورمان على در نبرد خود براى تأويل ، برحق بوده باشد .
24 - زيلعى گفته است : على در دوره حكومت خود ، صاحب حق بود ؛ زيرا پيامبر به عمار فرموده بود : « تو را گروه تجاوزپيشه ستمگر ميكشد . »
25 - ابنمفلح گويد : على بيش از معاويه به حق نزديك بود . بيشتر نويسندگان برآنند كه على حق داشت با تجاوزگران بجنگد و برخى هم معتقدند كه بايد از نبرد خوددارى مينمود .
26 - ابنهبيره گفته است : درباره رويدادهاى پس از عثمان بايد گفت كه هيچ مسلمانى
نبرد جمل ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص١٩١