دليلها ، ندامت اوست و همين نيز با فضل و كمال وى سازگارى دارد . نيز همين نشان ميدهد كه خطاى وى از نوع خطاى قابل آمرزش و حتى شايسته پاداش است .
در اين جا ، سيد خرسان گويد : « در پايان سخنش از رويكرد درستش فاصله گرفته ؛ زيرا از آن پيوند موروثى رهايى نيافته است . با اين حال ، ديگران بيش از وى براى دفاع از امالمؤمنين غيرت ميورزند و او با صراحت و قاطعيت بيشترى به سرزنش امالمؤمنين پرداخته است .
17 - عبدالكريم خطيب گويد : شمارشگران ، شمار كشتگان اين نبرد مسلمانان را برشمردهاند . گذشته از اختلاف گزارشها و شمارشهاى آنان ، خونهاى فراوان در اين درگيرى جارى گشت و جانهاى پاك بسيار در اين نبرد از ميان رفت . ما بر آن نيستيم كه همه پيامدهاى اين نبرد را بر عهده امالمؤمنين بيندازيم و ميدانيم كه عوامل فراوان حاشيهاي ، زمينهساز اين جنگ شد ؛ اما بيترديد مهار همه اين تحركها در دست بانو عايشه بود و اگر وى با دست خويش به آن سپاه گرد آمده در پيرامونش اشاره مينمود كه به صلح و پرهيز روى بياورند ، هيچ كس در صحنه جنگ باقى نميماند .
18 - سعيد افغانى در كتاب خود با عنوان « عايشة و السياسه » گويد : انتقاد بانو عايشه از عثمان ، بر ضد وى بيشترين تأثير را داشت ؛ زيرا عايشه از احترام و شكوه و نفوذ گفتار برخوردار بود . امويان و طلحه و زبير ميدانستند كه هرگاه عايشه همراه آنان برپا خيزد ، دعوتشان چه نيرويى خواهد يافت . نيز ميدانستند كه عايشه بيزارى از خلافت على را در دل نهان دارد . پس همچنان براى رسيدن به هدف خود ، حيله و تدبير به كار بستند تا وى را از جاى برخيزانند و بدين سان ، او عهدهدار سهم خود از آن فتنه گشت .
سيد خرسان گويد : « همه اين گفتارها سخن طه حسين را رد ميكند كه مدعى است عايشه در گفتگوى خود با علي ( عليه السلام ) طلب آمرزش كرد . او ميخواهد به اين گونه ، بر همه آن صحنههاى بيمانگيز كشتارها و جراحتها و ديگر پيامدهاى ويرانگر آن جنگ ، پرده بيفكند . »
نبرد جمل ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص١٩٠