و مرتبهى آن فوق امكان و تحت وجوب است و آن مقام علويّت على عليه السّلام است .
و معناى آيه اين است : اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله تو از استعاذه و پناه بردنت به خدا خبر بده و آن را با زبان حال و قال خويش انشا كن .
و چون استعاذه تو از شرّ وسواس است و آن جز در شكل مردم ظاهر نمىشود ، خواه به زبان مردم يا به زبان جنّ در سينهى مردم .
پس شايسته است از ربّ مردم پناهجويى طلبى ، بر خلاف استعاذهى تو در سورهى سابق .
و چون در اين سوره ناس آثار ربوبيّت حق از همان ابتدا با نمايان شدن نقص بنده و كمال ربّانى ، خاكسارى سالك و مالكيّت حق و نيازمندى نيازمند و بخشايندگى خداوندگارى ظاهر مىشود .
لذا پيامبر خدا نخست ربوبيّت و عبوديّت را بيان كرد و آنگاه فرمود :
مَلِكِ النَّاسِ
و آن را بدل آورد تا اشعار به اين باشد كه در حالتهاى دوّم ملكيّت و مالكيّت خدا بر همهى اشيا بر سالك ظاهر مىشود .
و اين مطلب بعد از فناى تامّ و تقوى تامّ حاصل مىشود و بدل ديگرى از آن آورد .
و فرمود :
إِلهِ النَّاسِ
تا اشاره به اين باشد كه خداى تعالى بعد از فناى عبد و بقاى او بعد فناى معبود ، عبد مىشود و امّا قبل از آن پس معبود او اسمى از اسماى خدا بوده است .
و « النّاس » را به صورت اسم ظاهر آورد با آنكه مقام ، مقام ضمير آوردن بود تا اشعار به ذمّ انسان باشد كه فطرتش را فراموش كرده است