و منظور از آيه بيان قدرت و حكمت خدا و عنايت به خلق و عدم اهمال آنها بدون ثواب و عقاب است و مقصود از تفاوت اختلاف در متقن بودن و عدم آن است و از « تفوّت » خوانده شده ، آن به معناى تفاوت است .
فَارْجِعِ الْبَصَرَ
نگاه به آسمان بكن ، سپس در نفس خود در خلل آسمان تفكّر و تأمّل و انديشه كن ، سپس چشمهايت را به آسمان برگردان .
هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ
آيا انشقاق و خلل و فسادى در خلق آسمان مىبينى ؟
ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ
دو بار نگاه كن تا خلل و نقص و فساد بيابى ، در اينجا تثنيه مقصود نيست ، بلكه منظور تكرار نظر و كثرت آن است .
يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خاسِئاً
لفظ « خسأ الكلب » مانند « منع » يعنى او را طرد كرد و از خود راند .
و « خسأ الكلب » يعنى سگ دور شد ، مانند لفظ « انخسأ » و « خسى » از باب « علم » و « خسأ البصر » مانند « منع » و خاستى از سگها و خوكها آنها هستند كه دور نگهداشته مىشوند و نمىگذارند به مردم نزديك گردند .
وَ هُوَ حَسِيرٌ
از طول مدّت ديدن خسته شده و ديگر چشمهايش نمىبينند .
و مولوى ( ره ) در بيان اين آيه چه خوب گفته است :
اندر اين گردون مكرّر كن نظر * زان كه حقّ فرمود ثمّ ارجع بصر