مىكنند و ممكن است لفظ « هم » فاعل فعل محذوف باشد كه فعل مذكور آن را تفسير مىكند . [ وَ الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ ] كسانى كه در دعوت خلفا و جانشينان خداوند نداى پروردگارشان را اجابت كردند خواه دعوت عام اسلامى مقصود باشد ، يا دعوت خاصّ ايمانى ، يا مقصود كسانى هستند كه نسبت به پروردگار و ربّ مضاف خود استجابت نمودند ، كه آن پروردگار و ربّ در ولايت است ، كه اينان دعوت باطنى ربّ به ولايت را استجابت نمودند . [ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ ] پس از قبول ولايت نماز را بر پا داشتند ، كه اقامهى نماز بدون قبول ولايت براى هيچ كس ميّسر نيست . [ وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ ] در واقع « أمرهم ذو شورى » است كه لفظ « ذو » در تقدير است ، يعنى مؤمنين در امور خويش مشورت مىكنند و استبداد در رأى ندارند ، چه از انانيّت خود خارج شدهاند ، همه به يكديگر در كلّ خير و بيان آن اعتماد دارند . [ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ] در اوّل سورهى بقره بيان اقامهى نماز و كيفيّت انفاق و در سورهى نساء در ضمن قول خدا : لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى بيان معانى نماز گذشت . [ وَ الَّذِينَ إِذا أَصابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ ] لفظ « هم » تأكيد ضمير منصوب يا مبتدا است ، مانند « هم يغفرون » و چون قبول ظلم و مورد ستم قرار گرفتن ناپسند و از جملهى رذايل به شمار مىآيد خداى تعالى آنان را با وصف انتصار ذكر نمود ، يعنى شأن و رسم آنها يارى
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى )ج ١٣ — صفحة 82
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٨٢