زيرا خداوند آنچه را كه مىخواهد نمىخواهد مگر بر حسب حال كسى كه براى او مىخواهد .
و قول خداى تعالى :
لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ . . .
تا قول خدا :
« بصير » جهت رفع توهّمى است كه از قول خدا :
يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا
ناشى مىشود ، چه اين جمله موهم اين است كه اگر اين سخن حقّ و راست باشد بايد از مؤمنين كسى فقير و محتاج نباشد در حالى كه بيشتر مؤمنين در امر زندگى و معيشت محتاج هستند .
[ إِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ ]
تعليل جملهى ما قبلش مىباشد ، يعنى خداوند اندازهى استحقاق آنها را مىداند و مقدارى را كه آنها را اصلاح يا افساد مىكند نيز مىداند پس به مؤمنين به اندازهاى كه آنها را اصلاح كند عطا مىكند ، به كافرين مقدارى مىدهد كه به صلاح عالم و نظام كلّى باشد ، نيز به اندازهاى عطا مىكند كه به صلاح مؤمنين باشد ، چون به صلاح بعضى از بندگان جز فقر نيست و به صلاح بعضى ديگر جز غنا نيست ، اگر مؤمن صبح بكند در حالى كه مالك بين مشرق و مغرب باشد خير و صلاح براى اوست و اگر صبح كند در حالى كه قطعه قطعه مىشود خير و صلاح او همان است .
[ وَ هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ ]
او باران نافع مىفرستد ، بارانى كه مردم را از خشكسالى نجات دهد و به داد مردم برسد ، براى همين جهت باران « غيث » ناميده شده ، يعنى به داد رسيدن ، كلّا اين جمله در معناى تعليل قول خدا :
يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ
مىباشد .
[ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ ]
بيان فرو فرستادن باران