زيرا خداوند آنچه را كه مىخواهد نمىخواهد مگر بر حسب حال كسى كه براى او مىخواهد . و قول خداى تعالى : لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ . . . تا قول خدا : « بصير » جهت رفع توهّمى است كه از قول خدا : يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا ناشى مىشود ، چه اين جمله موهم اين است كه اگر اين سخن حقّ و راست باشد بايد از مؤمنين كسى فقير و محتاج نباشد در حالى كه بيشتر مؤمنين در امر زندگى و معيشت محتاج هستند . [ إِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ ] تعليل جملهى ما قبلش مىباشد ، يعنى خداوند اندازهى استحقاق آنها را مىداند و مقدارى را كه آنها را اصلاح يا افساد مىكند نيز مىداند پس به مؤمنين به اندازهاى كه آنها را اصلاح كند عطا مىكند ، به كافرين مقدارى مىدهد كه به صلاح عالم و نظام كلّى باشد ، نيز به اندازهاى عطا مىكند كه به صلاح مؤمنين باشد ، چون به صلاح بعضى از بندگان جز فقر نيست و به صلاح بعضى ديگر جز غنا نيست ، اگر مؤمن صبح بكند در حالى كه مالك بين مشرق و مغرب باشد خير و صلاح براى اوست و اگر صبح كند در حالى كه قطعه قطعه مىشود خير و صلاح او همان است . [ وَ هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ ] او باران نافع مىفرستد ، بارانى كه مردم را از خشكسالى نجات دهد و به داد مردم برسد ، براى همين جهت باران « غيث » ناميده شده ، يعنى به داد رسيدن ، كلّا اين جمله در معناى تعليل قول خدا : يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مىباشد . [ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ ] بيان فرو فرستادن باران
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى )ج ١٣ — صفحة 73
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٧٣