[ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها ] قبل از آنكه انفس را خلق كنيم ، يا قبل از آنكه زمين و نفسها را خلق كنيم و مقصود از كتاب لوح محفوظ است . و مقصود اين است كه مصائب و بلاها محقّق نمىشوند مگر با علم و قدرت و مصيبت وارد ساختن ما . [ إِنَّ ذلِكَ ] اين ثبت در كتاب [ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ ] بر خدا آسانست . [ لِكَيْلا تَأْسَوْا ] ( اين را بدانيد ) تا هرگز آنچه از دست شما رود دلتنگ نشويد . لفظ « لكيلا تأسوا » متعلّق به قول خدا : « فى كتاب » يا متعلّق به محذوف است و تقدير آيه اين است كه ما اين مطلب را به شما خبر داديم تا بدانيد آنچه كه در زمين واقع مىشود در لوح ثابت ، با علم و ارادهى ما واقع مىشود تا شما بر گذشتهها تأسّف نخوريد . [ عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ ] براى اينكه بر هر چه كه از شما فوت مىشود صبر كنيد و راضى باشيد و خداى را شكر نماييد ، اين معنا نهايت زهد است ، چون تغيير نكردن در آنچه كه از دست مىرود و در آنچه كه به دست مىآيد كمال زهد است . چنانچه از امير المؤمنين عليه السّلام روايت شده كه فرموده : همهى زهد بين دو كلمهى از قرآن آمده است ؟ خداى تعالى فرمود : لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ كسى كه بر گذشته تاسّف نخورد ، و به آنچه كه به دست مىآيد خوشحال نگردد هر دو طرف زهد را دارا مىباشد . از امام باقر عليه السّلام آمده است : اين آيه دربارهى ابى بكر و اصحابش
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى )ج ١٣ — صفحة 582
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٥٨٢