مكسور الفاء وجود ندارد ، با همزه از « ضازه » خوانده شده ، يعنى به او ظلم و ستم كرد .
[ إِنْ هِيَ ]
اين بتها .
[ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ ]
جز اسمهايى كه شما و پدرانتان اين گونه نام نهادهايد نيستند و خدا با آنها تسلّط و چيرگى خاصى نفرستاده است .
اين آيه با تفاوت اندك در الفاظ در سورهى اعراف گذشت و تحقيق مطلب در آنجا و در سورهى بقره در تفسير قول خدا :
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
گذشت .
[ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ ]
در قرار دادن اين اسما كه هيچ حكمى ندارند تا چه رسد به اينكه از مسمّيات باشند معبودها و نظر كردن و سجده كردن بر آنها جز حدس و گمان را پيروى نمىكنند ، لفظ « تتّبعون » به صورت خطاب و غيبت خوانده شده است .
[ وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُسُ ]
و هواى نفس فاسد خود را در بتپرستى پيروى نمىكنيد ! اين جمله عطف بر « الظنّ » است و ممكن است لفظ « ما » نافيه يا استفهاميّه باشد .
[ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى ]
چيزى كه وسيلهى هدايت و يقين بود از پروردگارشان آمد و آنها از آن اعراض كردند ، و از چيزى كه موجب گمان و گمراهى بود پيروى نمودند .
مقصود از « الهدى » رسول و كتاب و شريعت او مىباشد .
[ أَمْ لِلْإِنْسانِ ما تَمَنَّى ]
آيا براى انسان هر چه آرزو كند حاصل