خودشان برگردانيد ، پس فرمود : آيا اين جهنّم و آتش سحر است يا شما با تصرّف در چشمهايتان نمىبينيد ؟
[ اصْلَوْها ]
به آنها گفته مىشود : به دوزخ در شويد .
[ فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا ]
پس صبرى و بىصبرى به حالتان يكسان است و بس . لفظ « أو » براى تسويه و مساوات است ، و لذا مفهوم را با تصريح تأكيد كرد و فرمود : چه شكيبايى ورزيد يا نورزيد .
[ سَواءٌ عَلَيْكُمْ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ]
فرقى نمىكند ، كه جزاى كردههايتان را مىبينيد ؛ اين جمله جواب سؤال مقدّر است گويا گفته شده : چرا چنين عذاب مىكنيم ؟ مىگويد : جزاى عمل خودتان است .
[ إِنَّ الْمُتَّقِينَ ]
البتّه پرهيزكاران يعنى آنان كه از تكذيب خدا و رسولش در ولايت علىّ عليه السّلام پرهيز كردند ، بدين گونه كه به او اقرار نمودند ، و با او با بيعت خاصّ ولوى بيعت كردند .
[ فِي جَنَّاتٍ وَ نَعِيمٍ ]
كه در بهشتهاى پرنازونعمتند .
نكره آوردن لفظ « جنّات » و « نعيم » براى تفخيم و بزرگ نشان دادنست .
[ فاكِهِينَ بِما آتاهُمْ رَبُّهُمْ ]
از نعمتهايى كه خدا به آنها داده بهرهمند مىشوند ، يا آنچه را كه خدا داده مىپسندند و راضى هستند .
[ وَ وَقاهُمْ رَبُّهُمْ عَذابَ الْجَحِيمِ ]
و خدا از عذاب دوزخ محفوظشان داشته است .
جمله حاليّه ، يا مستأنفه و جواب سؤال مقدّر به تقدير قول است .
[ كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ]
به آنها گفته مىشود : گوارا باد بر شما و اين پاداش كردارهاى شماست .
[ مُتَّكِئِينَ عَلى سُرُرٍ مَصْفُوفَةٍ ]
لفظ متّكئين حال است .