آنها روى گردانند .
[ وَ فِي أَنْفُسِكُمْ ]
و هم در نفوس خود شما مردم .
اين جمله عطف بر « فى الأرض » يا به قرينهى قول خداى تعالى :
أَ فَلا تُبْصِرُونَ
متعلّق به محذوف است .
[ أَ فَلا تُبْصِرُونَ ]
آيا در خود به چشم بصيرت نمىنگريد . ذكر آيات و نشانههاى زمين كه آيات آفاق است و ذكر آيات انفس مكرّر گذشته است .
از امام صادق عليه السّلام آمده است « 1 » : مردى خدمت امير المؤمنين عليه السّلام رسيد و عرض كرد : يا امير المؤمنين به چه چيز پروردگارت را شناختى ؟
فرمود : با فسخ عزم و اراده و با نقض همّتها كه هرگاه همّت كردم بين من و همّتم حايل شد ، هرگاه عزم و اراده كردم قضاى الهى مخالف عزم من قرار گرفت ، آن وقت فهميدم تدبيركننده شخص ديگرى است غير از من .
مانند اين سؤال و جواب از امام صادق عليه السّلام نيز آمده است « 2 » .
[ وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ ]
و روزى مخصوص شما از حيث انسانيّت شما در آسمان است ، يا اسباب روزى نباتى و روزىهاى انسانى شما در آسمان است .
[ وَ ما تُوعَدُونَ ]
و آنچه كه وعده داده مىشويد از نعمتهاى بهشت ، چه بهشت و نعمتهايش در آسمان صورى است ، بدين معنا كه آسمان مظهر آن است ، همچنين در آسمانهاى عالم ارواح است ، كه محل بهشت و نعمتهاى آخرت عالم ملكوت و جبروت است .
هامش
( 1 ) خصال شيخ صدوق - و نور اليقين ج 5 ص 124
( 2 ) كتاب التوحيد .