مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ
در تفسير سورهى فرقان ذيل قول خداى تعالى :
أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ
بيان اين آيه گذشت ، خطاب عامّ است يا مخصوص به محمّد صلّى اللّه عليه و آله بعضى گفتهاند : آيه دربارهى قريش نازل شده كه هر چه را دوست مىداشتند آن را عبادت مىكردند .
و حقّ مطلب اين است كه آيه در مورد كسانى هم كه بعد از محمّد صلّى اللّه عليه و آله در حقّ على عليه السّلام كردند و با خواهشهاى نفسانى و آراى خودشان امام و پيشوايى باطلى را برگزيدند جريان پيدا مىكند .
وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى عِلْمٍ
در حالى كه خداوند علم به استعداد و استحقاق او براى گمراهى دارد يا در حالى كه شخص گمراه علم به راه رشد و هدايت خويش دارد .
يا در حالى كه او داراى نور علم بوده و خداوند او را پس از دارا بودن نور علم گمراه كرده ، مانند كسى كه خداوند آيات و نشانههاى خويش را به او داده ؛ ولى او از آن منسلخ شده و از گمراهان گشته است .
وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَةً
در اوّل سورهى بقره بيان مهر خوردن به گوش ، قلب و بيان پردهء چشم گذشت .
فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ
بعد از گمراه كردن خدا و هدايت نكردنش چه كسى هدايت مىكند ؟ !
أَ فَلا تَذَكَّرُونَ
آيا متذكّر نمىشويد كه جاهل مانند عالم ، فاسق مانند متّقى نيست ؟ و بعد از خدا و گمراه كردن او ديگر هدايت كنندهاى وجود ندارد .