پيامبر و نبىّ بر آنان نفرستاديم مگر آنكه او را به استهزاء گرفتند ، چنانچه شما استهزا مىكنيد .
اين معنا در صورتى است كه آيه خطاب به مشركين باشد ، ممكن است خطاب مصروف به محمّد صلّى اللّه عليه و آله باشد و مقصود دلدارى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله باشد و معناى آيه اين است كه قوم تو نيز تو را استهزا مىكنند .
[ فَأَهْلَكْنا أَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشاً ]
و ممكن است ضمير مجرور « منهم » برگرد به لفظ « الأوّلين » و لفظ « من » براى تبعيض يا برترى و تفضيل باشد ، يعنى شديدترين آنها را هلاك و نابود كرديم ، پس آنان كه رسول ما را استهزا مىكنند بترسند ، يا آنان را كه شديدتر بودند هلاك كرديم و نابود ساختيم پس چه رسد بر شما و بر آنان .
و ممكن است ضمير به قوم محمّد صلّى اللّه عليه و آله برگردد و مقصود اين باشد كه ما پيشينيان را كه از قوم تو شديدتر بودند هلاك ساختيم تا چه رسد به قوم تو اگر مانند كار آنها را انجام دهند و ليكن مطلب را به اين صورت ادا كرد تا اين معنا را به اختصار بفهماند .
[ وَ مَضى مَثَلُ الْأَوَّلِينَ ]
وصف پيشينيان گذشت و نوبت به قوم تو رسيد ، يا حكايت حال پيشينيان در آنچه كه سابقا به تو نازل كرديم گذشت ، پس بايد به آن رجوع كنند و در آن تدبّر نمايند .
[ وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ ]
پس آنان را چه شده است كه وقتى از آنها مىپرسى چه كسى خالق آسمانها و زمين است مىگويند خدا چيره دست دانا ولى در عين حال مخلوق خودشان را با دستان خود مىتراشند و