اگر رياضت او به امر آمر الهى نباشد ، يا به امر آمر الهى باشد ولى از تحت امر او خارج باشد و در رياضت و مشاهدهاش مستبدّ به رأى باشد .
اعمّ از آنكه تحت امر آمر شيطانى باشد يا نباشد و اعمّ از آنكه رياضت او به طريق شرايع و طبق قانون نواميس الهى باشد يا چنين نباشد چنين شخصى حتما به عالم جنّ و شياطين متّصل شده و در احاطه و تصرّف شبيه آنها قرار مىگيرد و توانايى بر چيزى پيدا مىكند كه ديگران توانايى آن را ندارند و آگاهى بر چيزى مىيابد كه ديگران ندارند و او كسى را عبادت و پرستش مىكند كه در عالم مشهود او تصرّف مىكند به گمان اينكه او خداست ، يا ملايكه بزرگى از ملايكهى خداست و عبادت او را عبادت ملايكه مىنامد .
و روى همين جهت بود كه ملايكه عبادت مشركين نسبت به خودشان را انكار كردند ، پرستش جنّ را براى آنها اثبات نمودند .
و نيز بدان كه هر عبادتكننده غير خدا عبادت غير خدا را نمىكند مگر با عبادت معنوى شيطان ، خواه معبود غير خدا ملايكه باشند يا غير آنها از جماد ، نبات ، حيوان ، انسان ، جنّ و شيطان .
پس عبادتكننده غير خدا اوّلا شيطان را عبادت مىكند ، به سبب عبادت شيطان ، غير خدا را عبادت مىكند ، پس او در حقيقت در عبادت غير خدا شيطان را عبادت مىكند ، نه معبود خود را ، زيرا اگر شيطان نبود آن معبود را عبادت نمىكرد .
فَالْيَوْمَ لا يَمْلِكُ
لفظ « فاء » براى ترتيب در اخبار يا جزاء شرط مقدّر است ، اگر امروز معبودها عبادت ، عبادتكنندگان را انكار