مقصود از چيزى كه آن را شريك خدا قرار دادند ، عبارت است از بتها و ستارگان و رؤساى ضلالت و گمراهى كه آنها را با انبيا و اوليا شريك قرار دادند ، خصوصا كسانى را كه در ولايت شريك على عليه السّلام قرار دادند ، چه در هنگام مرگ بطلان شركا را مىبينند .
فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا
در آن هنگام كه عذاب ما را مىبينند ديگر ايمانشان نفعى به آنان نمىرساند .
چون ايمان هنگام ديدن عذاب جز از جهت خوف و هراس خيال نيست ، در آن هنگام شوق عقل وجود ندارد و لذا آنان طورى هستند كه اگر خوف و ترس زائل شود دوباره به كفر خويش برمىگردند .
چنانچه خداى تعالى مىفرمايد : يعنى آنان در كفر و نفاق متمكّن شدند به نحوى كه از آن جدا نمىشوند و هرگاه كه بخواهند از آن غم خارج شوند دوباره به آن بازگشت داده مىشوند ، چون آن قدر در كفر و نفاق فرورفتهاند كه از آن جدا و زائل نمىشوند .
سُنَّتَ اللَّهِ
سنّت خدا بر اين قرار گرفته كه هنگام چشاندن عذاب توبه را قبول نكند ، يعنى قبول نكردن توبه در صورتى كه توبه ناشى از غم و ترس باشد سنّت الهى است .
الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ
كه اين شيوه درباره بندگان است و در آن مقام يا در آن زمان كافران زيان مىبينند ، زيرا اين مقام ، مقام ظهور حقّ و بطلان باطل است ( و غير قابل برگشت و تغيير ) .