غايت غايات و نهايت نهايتها نيست تا خلق همه باطل نشود .
و بنابراين مؤمن و مفسد ، متّقى و فاجر نمىشود كه مساوى باشند .
ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا
بيهوده بودن خلقت گمان و پندار كسانى است كه به خدا يا به رسالت يا به خلافت يا به آخرت كافر شدند .
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ
مقصود از متّقين و فجّار مؤمنين و مفسدين هستند و تكرار آن با تغيير دو وصف از مؤمنين و مفسدين به متّقين و فجّار جهت تأكيد و تصريح است به اينكه تقوى جز براى مؤمن نيست و فجور جز براى مؤمن نيست .
از امام صادق عليه السّلام از اين آيه سؤال شد فرمود : كسانى كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند امير المؤمنين و اصحاب او هستند آيا آنان مانند مفسدين در زمين مىباشند ، فرمود : مفسدين مانند حبتر ، زيق و اصحاب آن دو هستند ، يا آيا متّقين را مانند فجّار قرار مىدهيم ، فجّار مانند حبتر ، زلام ، اصحاب آن دو مىباشند . « 1 »
كِتابٌ
خبر مبتداى محذوف ، يا مبتداست كه خبر آن لفظ « مبارك » يا « ليدبّروا » است و معناى آن اين است كه قرآن كتاب است ، يا على عليه السّلام كتاب است .
أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ
يعنى براى كسى كه به آن چنگ زند داراى خير و بركت است ، تفسير به على عليه السّلام با قول خدا : « و وهبنا
هامش
( 1 ) صافى : ج 4 ، ص 297 . تفسير قمى : ج 2 ، ص 234 .