و نبايد براى قاضى فرقى داشته باشد در اينكه كدام يك از آن دو محقّ باشد .
و بعيد نيست كه قول خداى تعالى :
وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى
اشاره به همين مطلب باشد ، زيرا نهى از پيروى هوا اشاره به نهى از ميل نفس به يكى از آن دو از باب مقدّمه است .
فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
راه خدا عبارت از حكم به حقّ است .
إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ
كسانى كه مردم را از راه خدا گمراه مىكنند براى آنها عذاب شديدى است بدان جهت كه روز حساب را فراموش كردند و از هوا نفس پيروى نمودند .
وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا
اين جمله از تتمّه خطاب داود است ، پس جمله حاليّه ، يا استيناف و خطاب به محمّد صلّى اللّه عليه و آله است ، چنانچه اخبار ما مشعر به آن است ، پس جمله به لحاظ معنا عطف شده است ، گويا كه گفته است : ما داود را بيهوده امتحان نكرديم بلكه او را امتحان نموديم تا از نقص موجود در او خلاصش كنيم و آسمان و زمين را بيهوده و باطل نيافريدهايم .
يا جمله حاليّه است ، يعنى براى خلق آسمان و زمين غايتهاى متعدّدى است كه آن نيز براى شما مشهود و معلوم است و آن توليد مواليد و براى توليد مواليد نيز غايتهاى متعدّدى است كه براى شما مشهود و معلوم است و همه آن غايتها به بهره بردن انسان در معاش خود برمىگردد ، زندگى و حيات انسان ، زندگى پست او