وَ الْقُرْآنِ
يعنى قسم به قرآن .
ذِي الذِّكْرِ
جواب قسم محذوف است ، يعنى قرآن حقّ است ، يا تو حقّ هستى ، يا كافران به قرآن يا كافران به تو كفر ورزيدند نه از آن جهت كه حجّت و دليل داشتند .
بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ
كسانى كه كافر شدند از قبول حقّ خوددارى ورزيدند و به دماغشان برخورد .
وَ شِقاقٍ
و در عداوت و دشمنى با خدا و رسولش به سر مىبرند . لذا رسالت رسول خدا و كتاب او را قبول نكردند .
كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ
چه امّتهايى را قبل از آنها هلاك كرديم ، اين جمله تهديد آنان بر كفرشان مىباشد .
فَنادَوْا وَ لاتَ حِينَ مَناصٍ
اين جمله از قول كافرين و ندايى است كه آنها سر مىدهند و مىگويند : امروز هيچ چارهاى از عذاب نيست .
يا از جانب خدا يا ملائكه است و اين جمله به تقدير قول حكايت شده ، يعنى آنان ندا كردند ؛ خداوند ، يا ملائكه گفتند : امروز هيچ راه نجاتى نيست و زياد شدن تا براى تأكيد است .
وَ عَجِبُوا أَنْ جاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ
تعجّب كردند كه انذار كنندهاى از خودشان بر آنها آمد ، در حالى كه انذاركننده نبايد از خود آنان باشد .
وَ قالَ الْكافِرُونَ هذا ساحِرٌ كَذَّابٌ
كافران گفتند : اين شخص ( حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله ) افسونگر دروغگويى است آوردن اسم ظاهر به جاى ضمير براى اظهار ذمّ آنها و بيان مبناى قول آنها است .
بيان سحر در سوره بقره در ذمّ داستان هاروت و ماروت گذشت .