وَ آيَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ
يكى ديگر از نشانههاى قدرت پروردگار اين است كه ما نژاد و ذريّه بشر را در كشتى پربار سوار گردانيديم يعنى اصناف حيوان ، يا اصناف اجناس و ذرّيّه از « ذرّ » به معناى ثقلين ، بر زنان اطلاق مىشود ، مفرد و جمع در آن مساوى است و گاهى جمع بسته مىشود .
و مقصود از ذرّيه ، ذريّه اشخاص موجود است به اعتبار اينكه پدران آنها در كشتى حمل شدهاند و نه فرمود : ما خود آنان را در كشتى حمل كرديم ، چون حمل ذرّيه مستلزم حمل آنانست . پس حمل ذرّيّه مفيد حمل آنانست به اضافه منّت گذاردن بر آنها به سبب حمل ذرّيه و زنان آنان .
و مقصود از « فلك » كشتى نوح عليه السّلام است يا مقصود از ذرّيّه پدران است ، چون لفظ « ذرّيّه » از « ذرء » به معناى خلق است ، مقصود از « فلك » كشتى نوح است چنانچه بعضى گفتهاند .
يا مقصود از ذريّه اولاد و زنان است و مقصود از كشتى كشتىهايى است كه در دريا حركت مىكنند . « 1 » و امتنان و منّت نهادن به سبب حمل ذرّيه و زنان بدان جهت است كه آنها ضعيفند و قدرت بر حركت و سير در دريا را ندارند و در خشكى هم نمىتوانند با راه رفتن سير كنند .
و قرينه اين مطلب قول خداى تعالى است :
وَ خَلَقْنا لَهُمْ مِنْ مِثْلِهِ ما يَرْكَبُونَ
مانند كشتى چيزهايى از جنبندهها آفريديم كه اين ضعفا بر آن سوار شوند كه در خشكى
هامش
( 1 ) تفسير بيضاوى : ج 2 ، ص 281 - 282 .