سرطان است و ستارگان در مواضع شرف خود هستند ، پس زحل در ميزان ، مشترى در سرطان ، خورشيد در حمل ، ماه در ثور ، است و اين دلالت بر اين مىكند كه خورشيد در دهم حمل در وسط آسمان قرار مىگيرد پس روز قبل از آسمان آفريده شده و قول خداى تعالى :
لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ
يعنى شب بر روز پيشى نجسته بلكه سبقت گرفته است . « 1 »
وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ
هر يك از خورشيد و ماه و ساير اصناف ستارگان در مدار معيّنى شناورند يعنى در مدار خود در فضا شنا كنان حركت مىكنند .
حمل جمع بر لفظ « كلّ » يا به اعتبار اين است كه لفظ « اصناف النّجوم » به عنوان مضاف اليه « كلّ » در تقدير گرفته شود ، يا هر يك از ستارگان جماعت قرار داده شود ، چه هر يك از آنها داراى نفسى است كه صاحب سربازان و لشگريان است ، استعمال جمع عقلاء ( جمع با « ون » يا « ين » مخصوص ذوى العقول است ) براى آن است كه آنچه در آسمان است از خرد بهرهمندند .
از امام صادق عليه السّلام آمده است : روز قبل از شب ، خورشيد قبل از ماه و زمين قبل از آسمان آفريده شده است . « 2 » و در خبر ديگرى آمده است : نور قبل از ظلمت خلق شده است . « 3 »
هامش
( 1 ) صافى : ج 4 ، ص 253 . مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 425 .
( 2 ) صافى : ج 4 ، ص 253 . الاحتجاج ، ج 2 ، ص 352 .
( 3 ) صافى : ج 4 ، ص 254 . كافى : ج 8 ، ص 145 ، ح 116 .