هم براى آن قرار نداده ، سپس اين آيه را تلاوت فرمود « 1 » .
و از امام صادق عليه السّلام است : تسبيح فاطمه زهرا عليها السّلام از ذكر كثير است كه خداوند تعالى فرموده :
اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً
« 2 » .
در خبر ديگرى است : كسى كه خدا را در سرّ و نهان ذكر گويد ذكر خدا را زياد كرده است « 3 » .
وَ سَبِّحُوهُ
خدا را با قول و فعل تسبيح و تنزيه كردهاند .
بُكْرَةً وَ أَصِيلًا
اشاره به استغراق اوقات است ، يا مقصود تسبيح در اين دو وقت است از باب اينكه آن دو وقت شرافت دارند ، ذكر تسبيح بعد از ذكر تخصيص بعد از تعميم است ، يا تقييد بعد از اطلاق است اگر مقصود از ذكر ذكر لفظى يا نفسى و مقصود از تسبيح نيز تسبيح قولى يا نفسى باشد ، نه تنزيه فعلى و فرق بين تسبيح و تقديس در سوره بقره در قول خدا :
وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ
گذشت .
و در ضمن مطالب گذشته گفتيم كه مقصود از تسبيح ربّ و تسبيح اسم ربّ و تسبيح اللّه تنزيه لطيف انسانى است كه به وجهى اسم ربّ ، به وجهى ربّ ، به وجهى مظهر اللّه و به وجهى إله است از حدود و نقايص آن لطيفه است ، همهى اعمال و اقوال شرعى مقدّمهى اين تنزيه است ، چنانچه همهى رياضتها و مجاهدتها و ساير اعمال قلبى خود اين تنزيه است .
هامش
( 1 ) . تفسير صافى ج 4 ص 194 و الكافى ج 2 ص 498 ح 1 .
( 2 ) . تفسير صافى ج 4 ص 194 ، الكافى ج 2 ص 500 ح 4 و تفسير البرهان ج 3 ص 327 .
( 3 ) . الكافى ج 2 ص 501 ح 2 .