سُنَّةَ اللَّهِ
تزويج همسران پسر خواندهها يا رفع حرج در آنچه كه براى انبيا مقدّر نموده و سنّتى را كه مباح كرده است قبلا هم در بين انبياى پيشين بوده است .
و مقصود از :
فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ
انبيا و پيامبران پيشين است به قرينهى الّذين يبلّغون رسالات اللّه چه تبليغ رسالت كار انبياست .
وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً
امر خدا قبلا در الواح مقدّر و حتمى شده به نحوى كه قابل تخلّف نيست ، پس چرا بايد منافقين در كارى تو را سرزنش كنند كه حتمى شده و تخلّفپذير نيست .
الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ
اين جمله صفت يا بدل از الّذين خلوا است ، يا خبر مبتداى محذوف ، يا مفعول فعل محذوف است .
وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّا اللَّهَ وَ كَفى بِاللَّهِ حَسِيباً
پس بايد جز از خدا نترسيد .
ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ
بيان اين جمله در اوّل سوره در تفسير قول خدا :
وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ
گذشت .
و چون از نفى پدر بودن رسول خدا نسبت به مردان اين توهّم پيش آمد كه نسبت بين رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و امّت او منتفى است خداى تعالى مطلب را استدراك نمود كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله پدر جسمانى مردان شما نيست ، ليكن از آن جهت كه امّت مؤمن مىباشند و مردان و زنانى روحانى هستند رسول خدا صلى اللّه عليه و آله پدر آنان مىباشد .
هامش
ج 3 ص 326