بازگشت به كثرات باللّه ، كه آن آخر و پايان سفرهايى است كه سالكين مىپيمايند .
وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ
عطف بر مقدّرى است كه از جمله سابق استفاده مىشود .
گويا گفته است : هيچ مرد و زن مؤمنى حقّ ندارد آن مغفرت عظيم و اجر و پاداش بزرگ را بخوانند و بر اين جمله عطف است : و ما كان لمؤمن و لا مؤمنة يعنى اين كار براى مرد و زن مؤمن صحيح و جائز نيست .
إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً
آنگاه كه خدا حكم نمايد ، يا مطلبى را حتمى و لازم كند يا بيان نمايد .
أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ
لفظ خيرة اسم اختيار است و در مختار نيز استعمال مىشود .
مِنْ أَمْرِهِمْ
چون خدا و رسول به آنان سزاوارتر ، به امرشان بيناتر و به آنان مهربانتر است .
اين آيه هنگامى نازل شد كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله زينب دختر جحش را براى زيد ، بنده خودش خواستگارى نمود ، زينب و برادرش غضبناك و ناراحت شدند و زينب گفت : آيا دختر عمّهات را به بندهات تزويج مىكنى ؟ ! « 1 » ولى وقتى آيه نازل شد زينب راضى شد و كار خودش را به
هامش
( 1 ) . تفسير بيضاوى ج 2 ص 246 ، تفسير صافى ج 4 ص 190 ، تفسير قمّى ج 2 ص 194 و تفسير البرهان ج 3 ص 325 .