همچنين است در كبير و بزرگ بودن و لذا خبير و آگاه بودن خداوند در همه به طور مساوى است ، تصرّف خدا در همه نيز به طور يكسان و مساوى است .
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ
جواب سؤال مقدّر در مقام تعليل علوّ و بزرگى خداى تعالى است ، يعنى تو اى محمّد صلى اللّه عليه و آله با چشم بصيرت خويش مىبينى كه كشتى بر روى آب به علل عديدهى ظريف و رقيق حركت مىكند كه طبيعيّون نسبت به آنها كور هستند .
و حركت آن را به اسباب طبيعى نسبت مىدهند و از اسباب الهى غفلت دارند ، يا خطاب عامّ است ، اى كسى كه ديدن تو ممكن است آيا نمىبينى ، درحالىكه شايسته است ببينى .
لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ
در اينها كه گفته شد آيات و نشانههايى است براى هر كسى كه در نظر به نعمت دادن خدا و توجّه به سبب سازى او صبركننده باشد ، چه غير خدا از آيات او چيزى درك نمىكند .
شَكُورٍ
شكركننده باشد ، بدين معنا كه به نعمت دادن خدا و تعظيم او در انعامش نظر داشته باشد و مقصود از صبركننده شكور مؤمنى است كه در نمازش سهوكننده نباشد .
چه در خبر آمده است : ايمان دو نصف است نصف آن صبر و نصف ديگرش شكر است « 1 » .
بعضى گفتهاند : مقصود كسى است كه سوار كشتى است و در دريا
هامش
( 1 ) . تفسير بيضاوى : ج 2 ، ص 131 .