وَ إِذا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ
هرگاه به مردم رنج و المى برسد دعا مىكنند و خداى را مىخوانند چه در اين موقع حجاب و پرده نفس و مانع رجوع و سلوك إلى اللّه برداشته مىشود و از بين مىرود .
ثُمَّ إِذا أَذاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً
پس از خلاصى از آن رنج و رسيدن به نعمت .
إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ
ناگهان گروهى از آنان شرك مىآورند ، نه همه آنها ، چون قوّه واهمه بر همه آنان غلبه نمىكند و از شكر نعمت آنها مانع نمىشود ، همانطور كه در حال رنج و درد قوّهى واهمه آنها را از پناه بردن به خدا و دعا جهت رفع زيان و بر طرف شدن درد و رنج مانع نمىشود .
بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ
به پروردگار مطلق خويش شرك مىآورند كه بتها و ستارگان و هواها را مىپرستند و آنها را با خداى تعالى مساوى مىدانند ، يا به ربّ مضاف شرك مىآورند كه غير ولىّ امرشان را با ولىّ امر مساوى مىدانند .
لِيَكْفُرُوا
كفران آنان حاصل شده است يا لام براى غايت است و داخل بر علّت غائى نيست ، يعنى بعد از شرك آوردن كفران حاصل مىشود .
بِما آتَيْناهُمْ
كفران نمايند به آنچه داديم يعنى بر طرف كردن سختى و دادن نعمت .
فَتَمَتَّعُوا
التفات جهت مبالغه در تهديد است .
فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
به زودى خواهيد دانست كه شرك