روز قيامت هميشگى و طولانى گرداند چه خدايى جز اللّه براى شما روز خواهد آورد .
چون مقصود از روز روشنايى است كه با آن مىبينند و زندگى مىكنند ، لذا به جاى روز [ نهار ] ضيا و روشنايى آورد .
أَ فَلا تَسْمَعُونَ
آيا اين مسئله را در جان نمىشنويد ؟ چون ضيا و روشنايى خودش مطلوب و نافع است و طلب مكاسب و معايش به سبب انتفاع و بهرهمندى از نور و ضياست براى لفظ [ ضياء ] وصف نياورد .
همانطور كه براى لفظ [ ليل ] وصف آورد .
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَ فَلا تُبْصِرُونَ
بگو حال بينديشيد كه اگر خدا روز را تا قيامت هميشگى قرار مىداد ، چه خدايى جز اللّه براى شما شب را به ميان مىآورد تا در آن موقع بياراميد .
آيا به اين امر نمىنگريد ؟ علّت اين كه در اين آيه ديدن و در آيه قبل شنيدن را آورد از اين رو است مناسب عنوان شب شنيدن است ، نه ديدن .
لذا آنجا
أَ فَلا تَسْمَعُونَ
آورد از باب توبيخ يا تقرير شنيدن آنان بر خلاف فقرهى دوّم كه عنوان در آن روز است ، مناسب آن ديدن است و نيز چون شنيدن اشاره به مقام تقليد و ديدن اشاره به مقام تحقيق است .
چنانچه خداى تعالى فرموده :
إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ