دميدن براى فزع و بار دوم دميدن ميراندن بار سوّم دميدن زنده كردن مىباشد و ممكن است مقصود دميدن براى احيا و زنده گردانيدن باشد كه در اين صورت مقصود از فزع ، فزع حيات بعد از مرگ است .
إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ
مگر كسانى كه خداوند بخواهد كه فزع نكنند يا نميرند و آنان ملايكه هستند كه با بقاى خدا باقى هستند ، نه با بقايى خودشان ، به وجود خدا موجود هستند ، نه با وجود خودشان و هم چنيناند انبيايى كه بر آن حال هستند .
بعضى گفتهاند : آنان جبرائيل ، ميكائيل ، اسرافيل و عزرائيل عليهم السّلام هستند .
و بعضى گفتهاند : در خبرى آمده است : مقصود از آنان شهدا هستند كه در آن روز فزع نمىكنند ، مقصود از ( آمنين ) كسانى هستند كه مرتكب حسنه شوند ، چه خداى تعالى مىفرمايد :
وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ
چنانچه مىآيد « 1 » .
وَ كُلٌّ
همهى كسانى كه فزع و بىتابى مىكنند
أَتَوْهُ داخِرِينَ
منقاد و ذليل به محشر درآيند ، اگر مقصود از فزع بىتابى مرگ باشد مقصود اين است كه همهى آنها پس از زنده شدن مطيع و ذليل خواهند آمد .
وَ تَرَى الْجِبالَ
خطاب به محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلّم يا عامّ است ، اگر خطاب به محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلّم باشد مقصود اين است كه تو كوه را با چشم
هامش
( 1 ) . نور الثّقلين ج 4 ص 101 ح 118 .