إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
كه او بر احوال همه موجودات عالم ( بصير و ) گواه است اين جمله استيناف و در مقام تعليل است .
أَ لَمْ تَرَ
آيا ( به چشم بصيرت ) مشاهده نكردى ؟
از ماقبلش در لفظ و معنا منقطع است ، يا به ماقبلش ربط دارد و جواب سؤال مقدّر در مقام تعليل است ، يعنى تعليل تميز دادن گروههاى مختلف و علّت قدرت خدا بر هر چيز .
گويا كه گفته شده : آيا خداوند مىتواند بين نفوس زياد كه با هم شبيه هستند و تشابهشان نيز شديدست تميز بدهد ؟
پس فرمود : خداوند توانايى بر اين كار دارد ، چون تو همهى نفوس بشرى را بلكه همهى موجودات علوى و سفلى را با كثرت و تشابه آنها مىبينى كه براى خدا سجده مىكنند و تحت فرمان او هستند .
و خطاب به محمّد صلّى اللّه عليه و آله است كه در اين صورت يا خطاب به غير معيّن است كه استفهام براى توبيخ مىشود ، يعنى براى تو شايسته نيست كه نبينى .
أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ
همهى آنچه كه در آسمانها و زمين است براى خدا خضوع مىكنند نهايت خضوع .
و خضوع در هر چيزى بر حسب همان چيزست ، غايت