حال رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به جهت حقارتش با رسالت الهى منافات دارد و كلام را با اسم اشارهى قريب آوردند كه دلالت بر تحقير دارد ، جملهى « بعث اللّه رسولا » را بر سبيل تسليم گفتند ، يعنى بعث و برانگيختن را صلهى موصول قرار دادند كه دلالت بر تحقّق و تسليم آن دارد با اين كه آنان رسالت پيامبر را انكار مىكنند .
إِنْ كادَ لَيُضِلُّنا عَنْ آلِهَتِنا
لفظ « ان » مخفّف از مثقله يا بنا بر قولى نافيه است ، يعنى مىگويند اين رسول از كثرت و زيادى دعوت و اصرار بر دعوت به سوى خدا ، از كثرت احتياج به چيزى كه آن را بزعم خودش برهان مىداند ، از كثرت و فراوانى آنچه را كه ظاهر مىكند و آن را به زعم خودش معجزه مىداند نزديك است كه ما را از توجّه به خدايان خود روىگردان كند .
لَوْ لا أَنْ صَبَرْنا عَلَيْها
جواب لفظ « لو لا » به قرينهى سابق محذوف است ، يعنى اگر صبر و استوارى ما بر پرستش خدايان خويش نبود نزديك بود كه ما را گمراه كند .
پس اين جمله بهمنزلهى قيد : « ان كان ليضلّنا » است و به زودى
وَ سَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ الْعَذابَ
و به زودى در حال احتضار ، يا در برزخ ، يا در روز قيامت خواهند دانست :
مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا
چه كسى و كدام يك از تو و از آنان گمراهترست .