قيامت است .
وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً
آن روز بر كافران روز سختى است .
وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى يَدَيْهِ
جملهى « و يوم يعضّ الظّالم » عطف بر ضمير مستتر در « كان » يا بر « يومئذ » يا بر « يوم تشقّق السّماء » يا متعلّق به « يقول » آينده است و جمله معطوف بر ماقبلش مىباشد .
و دست به دندان گرفتن ظالم كنايه از نهايت پشيمانى و حسرت او است ، چه شخص غضبناك يا كسى كه حسرت مىخورد انگشتان دو دستش را به دندان مىگيرد .
يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا
يعنى ظالم مىگويد : اى كاش من با رسول راهى به سوى نجات پيش مىگرفتم ، يا با او در يك راه بودم و راههاى متفرّق را نمىرفتم .
و ممكن است مقصود از راه بزرگ باشد كه آن طريق ولايت است و همين معنا مناسب است با
يا وَيْلَتى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا
اگر مقصود كنايه از امّت باشد منظور از « فلانا » منافقين امّت است .
و اگر مقصود به طور مطلق ظالم باشد مقصود از « فلانا » به طور مطلق رؤساى گمراهى و ضلالت مىباشد ؛ يعنى شخص ستمكار مىگويد : واى بر