وَ إِذا أُلْقُوا مِنْها مَكاناً ضَيِّقاً مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنالِكَ ثُبُوراً
ثبور به معناى هلاكت و ويل است ، يعنى و چون دست و پا بسته در تنگنايى از آن انداخته شوند آنجاست كه در هلاكت آيند ( يا زارى كنند ) .
لا تَدْعُوا
جواب سؤال مقدّر بتقدير قول است ، گويا كه گفته شده : به آنان چه چيز گفته مىشود ؟
پس فرمود : به آنان گفته مىشود : زارى مكنيد .
الْيَوْمَ ثُبُوراً واحِداً وَ ادْعُوا ثُبُوراً كَثِيراً قُلْ
امروز يكبار ، بلكه زارى بسيار كنند .
پس بگو :
أَ ذلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ
آيا اين بهتر است يا بهشت جاودانى كه به پرهيزگاران وعده داده شده است ، اين عبارت جواب سؤال مقدّر و رفع توهّم منّت گذاشتن به اين احسان است .
كانَتْ لَهُمْ جَزاءً وَ مَصِيراً لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ خالِدِينَ
كه آن پاداش و سر انجام آنان است و براى آنان هر چه بخواهند هميشه هست و چون تمام و كامل شدن احسان به مهمانها حاضر بودن چيزى است كه هر كس هر آنچه بخواهد بدان دسترس يابد و ضمنا زائل نشدن نعمت است .
لذا هر دو ( پاداش و جاودانگى ) را آورده است و اضافه كرده است كه
كانَ عَلى رَبِّكَ وَعْداً مَسْؤُلًا
اين كار بر