وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى أَرْبَعٍ
و بعضى از حيوانات بر چهار پا راه مىروند مانند چهارپايان و درندگان و غير آنها .
خداى تعالى نفرمود كه بعضى از حيوانات بر بيشتر از چهار پا راه مىروند ، چون بيشتر حيواناتى كه بر بيش از چهارپا راه مىروند اعتمادشان بر چهار پاست ، آنچه كه اعتماد و تكيهاش بر بيش از چهارپاست بسيار اندك و نادرست .
و به ابى جعفر عليه السّلام نسبت داده شده كه فرمود : بعضى از حيوانات بر بيش از چهارپا راه مىروند . « 1 »
يَخْلُقُ اللَّهُ ما يَشاءُ
و خداوند آنچه را كه مىخواهد مىآفريند و اين به منزلهى اين است كه بگويد : بعضى از حيوانات بر بيش از چهارپا راه مىروند و جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده : آيا در حيوان چيزى هست كه بر بيشتر از چهارپا راه رود ؟
پس فرمود : خداوند آنچه را كه بخواهد مىآفريند
إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
خداوند بر هر چيزى تواناست ، پس قدرت دارد خلق كند چيزى را كه بر بيشتر از چهارپا راه رود ، پس اين جمله در مقام تعليل قول خداى تعالى :
يَخْلُقُ اللَّهُ ما يَشاءُ
مىباشد ، و آوردن لفظ « من » كه مخصوص صاحبان عقل و خرد است در مورد غير صاحبان عقل از جهت غلبه دادن صاحبان عقل و نزديك بودن آن دو به يكديگر است .
هامش
( 1 ) - مجمع البيان ج 8 - 7 ص 148