پس هر كس از ولايت ما عدول كند يا غير ما را بر ما ترجيح و برترى دهد از راه راست عدول كرده است « 1 » .
وَ لَوْ رَحِمْناهُمْ وَ كَشَفْنا ما بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ لَلَجُّوا
حتى در صورتى كه ما بر آنان رحم كرده و كشف ضرر آنان بنماييم ، به خصومتشان ادامه مىدهند .
فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ
لفظ « فى طغيانهم » متعلّق به « لجّوا » يا به « يعمهون » است ، يعنى در طغيان و سركشى تردّد مىكنند ، چه « عمه » به معناى تردّد در گمراهى و تحيّر در طريق است .
روايت شده كه آنان قحطى زده شدند تا آنجا كه « علهر » « 2 » مىخوردند ، پس ابو سفيان خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمد و عرض كرد :
به خدا قسم رحم كن ، مگر تو گمان نمىكنى كه براى آن مبعوث شدى تا براى جهانيان رحمت باشى ؟ تو كه پدران را با شمشير كشتى ، فرزندان را با قحطى و گرسنگى دچار ساختى ! كه آيهى زير نازل شد « 3 » :
وَ لَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ
آنان را به سبب عذاب گرفتار ساختيم كه مقصود كشتار روز بدر يا گرسنگى ، قتل و خوف است .
هامش
( 1 ) تفسير الصافى ج 3 ص 406
( 2 ) « علهر » بر وزن « زبرج » نوعى غذا است كه از خون و پشم در خشكسالى درست مىكردند .
( 3 ) تفسير الصافى ج 3 ص 406 و نقله عن كتاب الجوامع