جملهى « أنذرهم » است ، يعنى در حالى كه آنها در غفلت هستند ، بيمشان ده و با وجودى كه ايمان نمىآورند .
إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ
جواب سؤال مقدّر است ، لذا آن را از باب استحسان تأكيد كرد ، گويا كه گفته شده : اگر مطلب چنين است چه كسى در دنياست ؟ و چه كسى مالك آنست ؟
خداى تعالى فرمود : ما زمين را به ارث مىبريم يعنى انانيّتها تمام مىشود ، هنگام قضاى امر و حتمى شدن مطلب ، ديگر براى كسى مالكيّت و انانيّتى باقى نمىماند ، روشن مىشود كه زمين و انانيّتها كه مصدر مالكيّت هستند همه براى خدا بوده است .
وَ مَنْ عَلَيْها
ما وارث زمين و هر كسى كه روى زمين است مىشويم ، مقصود از كسى كه روى زمين است انانيّتهايى است وجود دارد و به همان دليل ظاهرنگرند و خدا بين نيستند .
وَ إِلَيْنا يُرْجَعُونَ
املاك و مالكين كه عبارت از انانيّتها هستند از خود آنان تخلّف مىورزند .
و ما آنها و ذواتشان را بدون املاك و انانيّتشان وارث مىشويم و آنان هنگامى كه به سوى مظاهر قهر يا مظاهر لطف حشر مىشوند به سوى ما باز مىگردند . « 1 »
هامش
( 1 ) زيرا هر كس به اصل خود بر مىگردد ، مظاهر و مجذوبان ظلمت و قهر به قهر و مظاهر نور و لطف به لطف .