بسيار نسلهايى را نابود كرديم كه [ آنان اكنون ] در خانه و كاشانههايشان آمد و رفت مىكنند ؟ بىگمان در اين [ امر ] براى خردمندان مايههاى عبرت است .
و اگر وعدهى پيشين پروردگارت و اجل معيّنى در كار نبود ، آن عذاب [ هم اكنون ] لازم مىشد .
تفسير
وَ لَقَدْ عَهِدْنا
اين جمله عطف بر قول خدا
« كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ »
است .
مقصود اين است كه ما قرآن را عربى نازل كرديم ، و در آن وعيدها را تكرار كرديم كه شايد تقوى ورزند ، و ليكن آنها را فراموش مىكنند ، چه ما به آدم پدر آنها عهد بستيم ، ( كه فريب شيطان نخورد ) .
پس اين جمله عطف است كه در آن معناى تعليل است ، يا عطف بر « لا تعجل » به اعتبار قسم مقدّر مىباشد .
زيرا كه اين لام در « لقد » لامى است كه مشعر به قسم است و معناى آن اين است كه در مورد قرآن عجله نكن و عهد و وصيّتى كه به تو به آرامى و آهسته وحى كرديم فراموش نكن ، چون ما قبل از اين با آدم نيز عهد بستيم .
إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً
قبل از اين زمان ، يا قبل از خلقت بنىآدم ، يا قبل از نزولش به دنيا با