گذشتند منافق شد ، وقتى بنى اسرائيل گفتند : براى ما خدايى بساز همانطور كه آنها خدا دارند فرصت را غنيمت شمرد و گوساله را در آورد و آنها را به عبادت گوساله فراخواند . « 1 »
وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ
و هارون قبلا به آنها گفته بود : اى قوم شما با اين كار آزمايش شديد ، اين سخن را هارون قبل از بازگشت موسى به سوى آنها گفته بود ، يا قبل از فراخواندن سامرى به عبادت گوساله در حين ظهور گوساله ، يا پس از دعوت سامرى و پيش از پرستش گوساله گفته بود .
يا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ
لفظ « الفتن » به معانى متعدّدى آمده است : به معناى سوزاندن ، آزمايش و امتحان ، پسند كردن چيزى ، گمراهى ، گناه ، كفر ، رسوايى ، عذاب ، آب كردن طلا ، گمراه كردن ، ديوانگى ، شغل ، كار و اختلاف انداختن و فتنه درست كردن كه همهى اين معانى در اينجا مناسب است جز اين كه در بعضى از معانى بايد ماضى را به معناى مستقبل گرفت .
وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ
البتّه خداى شما كه مستحق پرستش و عبادت است ، از خداوند رحمان است كه قوام و وجود و بقاى هر چيزى به او بستگى دارد و همچنين وجود هر چيزى كه به
هامش
( 1 ) طبرى سامرى را فردى برجسته از بنى اسرائيل از قبيلهى سامره مىداند . زمخشرى مىگويد ( و از قبيلهى سامره ولى دينش با سايرين تفاوت داشته سامرى را نماينده ابى طالب سامرهاى در فلسطين بود كه در انجيل لوقا و يوحنّا آمده است ) ( نقل از پاورقى قرآن ترجمه خرّمشاهى ) .