تَنْزِيلًا مِمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَ السَّماواتِ الْعُلى
« 1 » فروفرستادهاى است از سوى آن كه زمين و آسمانها را بر افراشته است .
لفظ « تنزيلا » مفعول مطلق فعل خودش است « انزلنا تنزيلا » كه محذوف است .
يا منصوب است بنابراين كه باشد كه به سبب نصبش يا مفعول مطلق نوعى براى « ما انزلنا » يا مفعول به براى « يخشى » يا مفعول له براى « تذكرة » يا منصوب به نزع لام و تعليل « لتشقى » يا « ليخشى » است .
و وجه مفرد آمدن لفظ « الارض » و جمع آمدن لفظ « السّماوات » و بيان مصاديق هر يك در اول سورهى انعام گذشت .
و مقدّم داشتن زمين بر آسمانها با اين كه آسمان شريفتر و قديمتر از زمين است به جهت مراعات رءوس آيههاست و نيز بدان جهت است كه آيه در مقام بيان بزرگداشت و شرافت تنزيل است نسبت به كسى كه او از نظر خلقت وسيع و از نظر قدرت قوى است .
و اين مقتضى ترقّى از پايينتر و ضعيفتر به قوىتر است ،
هامش
( 1 ) حافظ درباره آسمانهاى بلند چنين مىسرايد :چيست اين سقف بلند ساده بسيار نقش * زين معمّا هيچ دانا در جهان آگاه نيست