زيرا كه عملش گم و ضايع شده و او خيال مىكند كه عملش ذخيره شده است ، با اين اعتقاد و جهل مركب استعداد تدارك الطاف خدا را باطل نموده است و جهل مركب چيزى است كه علماى اخلاق آن را درد بىدرمان شمردهاند .
و « اخسرين » در آيه بر اهل كتاب و هر كسى كه رأيى را ابداع كند و آن رأى را خوب و نيكو ببيند و بر اهل شبهات و اهوا از اهل قبله ، اهل بدعتها از اهل قبله و اهل حرورا تفسير شده است و اين منافاتى با تعميم آيه در شمول نسبت به هر كسى كه كارى را با حكومت شيطان انجام داده و آن را خوب و نيكو ببيند ندارد ، بلكه تعميم از اختلاف تفسير استفاده مىشود و براى اشاره بر تعميم لازم است آن را با آيهى بعدى تفسير نمود .
الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا
آنان كه تلاشهايشان در زندگى دنيا به گمراهى گراييد .
جملهى
« فِي الْحَياةِ الدُّنْيا »
ظرف « سعيهم » يا « ضلّ » يا هر دو بر سبيل تنازع مىباشد و چون هر كارى كه انسان با حكومت شيطان انجام دهد متوجّه به دنيا شده و در آن از بين مىرود اگر چه شيطان در ابتداى امر بر آن جهت اخروى داده و آن را با وجههى اخروى ظاهر مىسازد ، پس تعليق ظرف به هر يك از سعى و ضلال صحيح مىباشد .
وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً
و آنان گمان مىكنند كه كار خوب انجام مىدهند اين گمان جهل مركب است و خسران