سر به سجدهى آدم فرود نياوردى ؟
شيطان پاسخ داد : كه من هرگز بشرى كه از گل و لاى كهنه آفريدهاى سجده نخواهم كرد .
خدا هم به او با قهر و عتاب فرمود : پس از صف ساجدان خارج شو كه تو راندهى درگاه ما شدى .
و لعنت ما تا روز جزا بر تو محقّق و حتمى گرديد .
شيطان ( چون مردود شد ) از خدا درخواست كرد كه پروردگارا پس مرا تا روز قيامت كه خلق مبعوث مىشوند مهلت و طول عمر عطا فرما .
خدا فرمود آرى ترا مهلت خواهد بود
تا به وقت معيّن و روز معلوم .
آنگاه شيطان گفت : خدايا مرا گمراه كردى من نيز در زمين ( همه چيز را ) در نظر فرزندان آدم جلوه مىدهم ( تا از ياد تو غافل شوند ) و همهى آنها را گمراه خواهم كرد .
بجز بندگان پاك و خالص تو .
خدا فرمود : همين اخلاص و پاكى سرپرست راه مستقيم به درگاه رضاى من است .
و هرگز ترا بر بندگان من تسلّط و غلبه نخواهد بود ، ليكن اقتدار و سلطهى تو بر مردم نادان و گمراهى است كه پيرو تو شوند .
و البتّه وعدهگاه تمام آن مردم گمراه نيز آتش دوزخ خواهد بود .
كه آن دوزخ را هفت در است هر درى براى ورود دستهاى از گمراهان معيّن گرديده است .
تفسير
وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ
و زمين را گسترانيديم و در آن كوههاى ثابت و استوار قرار داديم ، وجه بهرهمندى و انتفاع از گسترده بودن زمين ، و وجود كوهها ذكر شده است ، و اين كه در هر دو حكمتها و مصلحتهاى فراوانى است .
وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ
و در آن از هر چيز موزون رويانيديم ، اگر ضمير « فيها » به جبال و كوهها برگردد مقصود از