بر حسب اين مقام است كه انبيا مردم را با لطف ، قهر ، اختيار و اجبار به سوى خدا دعوت مىكنند و از آنها طبق شرائط بيعت كه نزدشان مقرّر است بيعت مىگيرند كه اين دعوت را دعوت ظاهرى عمومى و بيعت مربوطه را بيعت عام نبوى مىنامند و بعد از اين بيعت است كه اسم اسلام بر آنها واقع مىشود .
3 مقام سوّم مقام ولايت است كه بر حسب اين مقام افراد مستعد و آماده را از طريق دل ، سير الى اللّه و سلوك به آخرت دعوت مىكنند كه دعوت فقط با لطف انجام مىگيرد بدون اين كه زور و اجبارى در كار باشد هم چنان كه خداى تعالى فرموده :
لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ
« 1 » چون در اين دعوت اكراه و اجبار برداشته مىشود و اصولا ممكن نيست ، زيرا سير با دل است كه از نظرها پوشيده و مخفى است و اجبار تصوّر نمىشود .
انبيا از اين جهت به مردم احكام قلب ، لوازم سلوك و حدود آن را بر حسب مراتب سلوك تعليم داده و از مردم طبق شرايطى كه پيششان مقرّر بود بيعت مىگرفتند .
اين دعوت و بيعت دعوت خاصّ باطنى و بيعت خاصّ ولوى نام دارد ، و بعد از بيعت اسم ايمان بر آنها واقع مىشود .
فايدهى بيعت عام و اسلام داخل شدن تحت حدود احكام و حفظ
هامش
( 1 ) سورهى بقره آيهى 256