تأمل آنچه را كه نمىداند خوب است يا بد درخواست مىكند ،
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ
دو نوردهندهى شب و روز را كه خورشيد و ماه است آيت و نشانه قرار داديم كه لفظ « نيرين » در تقدير است يا لفظ « ذوى » ، صاحب دو نشانه قرار داديم و مؤيّد اين دو تقدير است صاحب دو نشانه قرار داديم .
و مؤيّد اين دو تقدير ، قول خداى تعالى :
لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ
است .
چون عدد سالها و حساب با اختلاف ماه در حالتهاى مختلف معلوم مىشود و ممكن است مقصود اين باشد كه خود شب و روز را نشانه قرار داديم .
و محو عبارت از كمى و نقصان نور بوده باشد ، و ادا نمودن مطلب با اين عبارت براى اين باشد كه شنونده بر حسب احتمال بتواند هر احتمال ممكن را به ذهن بياورد ، و اين در واقع از گستردگى وجوه قرآن است .
و نيز مطرح كردن مطلب با اين عبارت براى اين است كه تطبيق آيه بر جميع مراتب شب و روز ممكن باشد چون شب و روز چنانچه بيانش بارها گذشت مختصّ به آن شب و روز محسوس نيست كه ديده مىشود ، بلكه در جميع مراتب وجود جريان دارد .
زيرا ملكوت سفلى نسبت به ملك نور كمترى دارد اگر چه داراى تجرد برزخى است ، پس ملكوت سفلى نسبت به ملك شب است ، و ملك