را قبول كرده باشد .
وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ
اگر در مورد قصاص صبر كنيد بهتر است ، مقصود از صبر عفو و فرو بردن غضب است كه در آيات ديگر نيز ذكر شده است همان گونه كه راضى بودن به منزلهى صفح و گذشت است ، و فوق جميع مراتب احسان نسبت بر كسى كه بدى كرده است .
نزول آيه هم چنان كه در اخبار آمده است در مورد غزوهى احد است كه مشركين كشتههاى مسلمانان را مثله كردند ، پس مسلمانان گفتند اگر خداوند ما را بر آنان مسلّط كرد بهترين آنان را مثله خواهيم كرد .
يا اين كه وقتى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بر جنازهى حمزه عليه السّلام حاضر شد و ديد آنچه را كه در مورد او انجام دادهاند گريه كرد و فرمود : اگر خداوند مرا بر قريش پيروز كرده و مسلّط سازد من هفتاد مرد از آنها را مثله خواهم كرد ، پس جبرئيل عليه السّلام بر آن حضرت نازل شده و اين آيه را آورد كه :
وَ إِنْ عاقَبْتُمْ . . .
ولى با همهى آنچه كه بيان گرديد مضمون آيه عام است و مورد خاصّى ندارد .
وَ اصْبِرْ
چون مؤمنينى كه از دار نفس خارج نشدهاند طاقت تحمّل اذيّت را ندارند و زود بر قصاص رو مىآورند لذا خداوند به طريق مدارا و نرمش فرمود :
وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ
مگر حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله كه او را صريحا بر صبر امر فرمود ، ( ثم ) براى اشعار بر اين معناى است كه تمكّن از