وتأنيث أو ( أولى است ، وآن جا كه منصرف مىشود وبمعنى متقدم بي رعايت
تفضيل ( فوعل ) است ، وتأنيث أو ( أوله ) واحتمال مشاركت با آخر در غير
مورد ذكر أو چنانچه از مرزوقى گذشت وجهي ندارد ، وعلاوة بر اين تأويل
انصراف ونزع معنى تفضيل هم محتاج بتكلفى ديگر است ، واين جمع كه ما
كرديم اگر چه كسى قائل نشده ، ولى چندان بلكه به هيچ وجه بعيد نيست ، وبه
اجتهادات وآراء نحاة هرگز ملتزم نبوده أيم ، ولا وحشة من حق ساعد عليه
الدليل والاعتبار .
آخر : بكسر خاء بمعنى پسين ضد نخستين است چنانچه در ( منتهى الإرب )
است وتأنيث أو آخره است ، وآخر بفتح بمعنى غير است ( 1 ) ولى أخص از أو
هامش
( 1 ) أول آن را گويند كه پيش رواست واقتداء به آن مىشود ، وبه همين معنى
است گفتار خداى متعال ( ولا تكونوا أول كافر به ) يعنى نباشيد پيش رو در كفر
تا اقتدا به شما شود .
وگفتار أمير المؤمنين عليه السلام ( أنا أول المؤمنين ) من هستم پيش رو در ايمان
وبه من اقتدا كردند در اسلام وايمان - مفردات راغب .
وآخر به معنى أول نبودن است نه فرد تمام كننده وباين معنى تفسير كرده اند
آية شريفه را ( اللهم ربنا أنزل علينا مائدة من السماء تكون لنا عيدا لأولنا
وآخرنا ) [ 114 المائدة 5 ] اى پروردگار ما فرو فرست بر ما مائده اى از آسمان
كه عيد باشد براي ما وبراي كساني كه بعد مىآيند - ( كشاف ) و ( مجمع البيان )
وآية مباركه ( قالت اخريهم لاولاهم ربنا هؤلاء أضلونا ) [ 38 الأعراف 7 ] گفتند
زمره ودسته دنباله روهاى در آتش بر پيش روها خدايا اينها مارا گمراه
كردند .
وآية كريمه ( هو الأول والاخر ) [ 3 الحديد 57 ] أو است أول هستى
وآخر هستى .
واز مطالب فوق آشكار شد بي أساس بودن اين سؤال .
در اين فقره زيارة أول ظالم بمحمد وآل محمد وآخر آنها را لعنت كرده
ولى كساني را كه در وسط قرار مىگيرند متعرض نشده چرا ؟