آنها را مشاهده كرديد .
وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنا بِهِمْ وَ ضَرَبْنا لَكُمُ الْأَمْثالَ
مثلها را براى شما زديم تا موافق احوال شما و انتقال شما به آخرت باشد ، يا اين كه مثل ستمگران را بر شما زديم تا متنبّه شويد و از مثل كارهاى آنان اجتناب نماييد .
وَ قَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ
« 1 » علّت اين كه در اينجا خطاب را از مخاطب برگردانيد و به لفظ غايب بيان داشت خواست تا عموميّت دهد ، يا اين كه ضمير به ( الّذين ظلموا ) برمىگردد و به لفظ غايب است . يعنى هر اندازه كه در توان داشتند و مىتوانستند مكر به كار بردند .
وَ عِنْدَ اللَّهِ مَكْرُهُمْ
در حالى كه مكر آنها نزد خدا ثابت است ، و آنها را مجازات خواهد كرد يا مقصود اين است كه مكر آنان نزد خدا است ، و در نتيجه نفوذ و اثرى جز با اذن خدا ندارد ، يا اين كه خداوند به آنها مكر مىكند ، مكرى كه مناسب و لايق حال آنها باشد .
وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ
با اين كه از مكر آنها كوهها از بين مىرود ، و ممكن است لفظ ( ان ) شرطيهى وصليه يا نافيه باشد ، يعنى اگر چه مكر آنها از جهت عظمت و بزرگى
هامش
( 1 ) مكر ، حيله ، نيرنگ . در اصطلاح عارفان ، مكر از جانب خدا ( ارداف ) نعمت و القاى حال است . وجود مخالفت و سوء ادب از جانب بنده . فرهنگ اصطلاحات عرفانى دكتر سجّادى