اشتياق مىكند .
و در اخبار ما وارد شده « 1 » كه دعاى ابراهيم عليه السّلام در حق ما بوده ، زيرا نگفت ( تهوى اليه ) تا به ( بيت ) برگردد ، بلكه گفت :
( اليهم ) كه ضمير به ( ذرّيّه ) برگردد ، و در اين دعا درخواست توسعه بر ذرّيّه و طلب نجات و رستگارى براى مردم است .
وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَراتِ
و آنان را از ثمرات آن برخوردار كن ، ثمرات ميوههاى درختان طبيعى و نيز ميوههاى درختان روحى مىباشد كه عبارت است از محبّت و دوستى و انقياد و ذوق و معرفت وصال و اتّحاد و غير اينها از چيزهايى كه در معاد ظاهر مىشود .
لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ
و پس از تمام كردن دعا از مقام تضرّع به مقام ثناء منتقل شد ، و ثنا را بهنحوى انجام داد كه بر اجابت دعايش كمك كند ، و لذا عرض كرد :
رَبَّنا إِنَّكَ تَعْلَمُ ما نُخْفِي وَ ما نُعْلِنُ
پس تو اى خداى ما به حاجتها و مصلحتهاى ما عالم و آگاه هستى ، چه از تو سؤال بكنيم و چه سؤال نكنيم .
وَ ما يَخْفى عَلَى اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ
بعد از تخصيص در مورد علم خدا به ظاهر و باطن انسان ، موضوع را تعميم داد و به جاى فعل در صيغه مخاطب ( تعلّم ) در
هامش
( 1 ) تفسير الصافى 3 : ص 90 مجمع البيان 3 : ص 318