مطلب را به امّت خود تفهيم كند ، و اين سخن كه آيه دلالت مىكند كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مخصوص عرب و رسول آنان است و از عربها تجاوز نمىكند در نهايت بعد و دورى است .
زيرا فرق است بين اين كه گفته شود : ما رسولى را نفرستاديم مگر به زبان ملت و قوم خودش و بين اين كه گفته شود : ما رسولى را نفرستاديم مگر به سوى اهل لغت و زبان خودش « 1 » ( جمله اول عام است كه همه رسولان به زبان قومى كه از آن برخاسته بودند سخن گفتند ، جمله دوم خاص است و تنها شامل هم زبانان يك قوم مىشود و اولى صحيح است ) .
فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ
خداوند هر كه را بخواهد با خوار كردن گمراهش مىكند و با توفيق دادن هدايتش مىنمايد .
وَ هُوَ الْعَزِيزُ
از چيزى كه خدا مىخواهد هيچ چيز نمىتواند مانع شود ،
الْحَكِيمُ
كسى را خوار يا موفق نمىكند مگر
هامش
( 1 ) ميبدى در تفسير كشف الاسرار از قول عكرمه از ابن عباس ، نقل مىكند كه خداوند هر پيامبرى را فقط به رسالت نزد همزبانانش فرستاده است . مگر حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله كه به او صريحا فرموده است :وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيراً وَ نَذِيراً( سبأ : 28 ) ( يعنى تو را جز مژدهآورنده هشداردهنده براى همگى مردم نفرستاديم ) .
و از زبان او فرموده :يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعاً( اعراف : 158 ) ( اى مردم من پيامبر خدا براى همگى شما هستم ) براى شرح بيشتر به سوره اعراف آيه 158 ( جلد پنجم ترجمه مراجعه شود ) .