غير قرآن ، و اين معنا با قول خداى تعالى :
بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعاً
موافقتر است ، چون اين از تأثير چيزى است كه خوانده شده ، و تأثير را فقط منحصر به خداى تعالى مىداند .
گويا كه گفته است : هر چيز خوانده شدهاى كه در عالم داراى اثر باشد منحصر در همين قرآن است به اين معنا كه از آن خارج نيست ، چه هيچ تر و خشكى نيست مگر اين كه در قرآن است .
سپس قاطعانه فرمود : بلكه هيچ چيز داراى اثر نيست مگر خدا يعنى اثر هر مؤثّرى به سبب مؤثّر بودن خداى تعالى است ، نه اين كه خودش مستقلا اثر داشته باشد .
أَ فَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا
لفظ ( ييأس ) بنا بر لغتى به ( يعلم ) تفسير شده است ، و در قرائت اهل بيت عليهم السّلام ( يتبين ) خوانده شده ، اگر آن را طبق معناى مشهورش بگيريم مقصود اين است آيا كسانى كه ايمان آوردهاند از ايمان آوردن مشركين نااميد نشدهاند .
و بنابراين جملهى ما بعدش تعليل آن مىشود ، و جملهى
أَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ
مفعول ( أ فلم ييأس ) مىشود .
يا معناى اين جمله اين است :
زيرا اگر خدا بخواهد
لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا
همهى مردم را هدايت مىكند ، در حالى كه اسباب ايمان براى آنها از انذارهاى رسا حاصل است چون هميشه به كفّار به دليل كفرشان مصيبت و بلا رسيده است .